İslam Dünyası

http://www.islamdunyasi.com/index.pl?author_id=772
E-Posta: info@islamdunyasi.com
Salı, 18 Nisan 2006 - (23:19)

Afgan siyasetinde dengeler

Taliban sözcüleri bahar saldırılarına başladıklarını ve bunlara devam edeceklerini açıklamış bulunuyorlar. İşte bu sebeple de önümüzdeki günlerde daha çok Taliban saldırısı ve bunlara verilecek karşılıklarla Afganistan’daki güvenlik durumunda önemli gelişmeler yaşanacağını şimdiden söyleyebiliriz.

Baharın gelmesiyle birlikte Afganistan’da hükümet ve koalisyon güçlerine karşı yapılan saldırılar artmaya başladı.

Bu saldırılar daha çok ülkenin Pakistan sınırları boyunca yer alan Helmand, Kandahar gibi güney eyaletlerinde meydana geliyor. Nitekim, geçen cuma günü Kandahar yakınlarındaki Sangisar köyü civarında saldırı hazırlığı yapmakta olan Taliban güçleri ile Afgan ordu ve polis birlikleri arasında yaşanan ve Amerikan saldırı helikopterlerinin de yer aldığı son haftaların en büyük çatışmasında 41 Taliban, 6 Afgan polisi ölürken onlarca kişi de yaralanmış bulunuyor.

Bu çatışma son çatışma olmayacak şüphesiz; zira Taliban sözcüleri bahar saldırılarına başladıklarını ve bunlara devam edeceklerini açıklamış bulunuyorlar. İşte bu sebeple de önümüzdeki günlerde daha çok Taliban saldırısı ve bunlara verilecek karşılıklarla Afganistan’daki güvenlik durumunda önemli gelişmeler yaşanacağını şimdiden söyleyebiliriz.

Diğer taraftan, Afganistan, bu güvenlik durumuna paralel olarak bir de siyasi durum bakımından başka bir gelişme yaşıyor. Bu da ülkenin yeni hükümeti ile ilgili son derece önemli bir siyasi gelişme. Afgan Parlamentosu’nun alt kanadı olan temsilciler meclisi ya da Afganların deyimiyle Volesi Jirga, 4 Nisan’dan bu yana Devlet Başkanı Hamid Karzai’nin onaylanması için sunduğu yeni hükümetin üyelerini, yani yeni bakanları, kılı kırk yararcasına her yönden araştırıyor, inceliyor; bu bakanların yeni hükümette yer alıp almamaları konusunda karar vermeye çalışıyor.

Esasen Karzai, 25 bakandan meydana gelen yeni hükümeti Jirga’ya sunduğunda Jirga’nın bu hükümeti fazla incelemeden, rahatça onaylamasını bekliyor, hükümet işini kısa zamanda bitirmeyi umuyordu. Ne var ki, işler ve gelişmeler Karzai’nin umduğu gibi gelişmedi. Jirga, özellikle de başkanı Yunus Kanuni’nin teşebbüsleri ve usta siyasi manevraları sonucu Karzai’nin hükümet listesinin tamamını bir kerede tek onayla kabul etmesi isteğinin tam tersine bütün bakanları tek tek incelemeye almış, her bakan için ayrı onay şartını resmen kabul ettirmiş bulunuyor ve bu yüzden de hükümetin onayı uzayıp duruyor. Bugün bu onay sürecinin de bu ayın sonuna kadar sürmesi bekleniyor.

Karzai’nin sunduğu hükümet listesinde eski hükümetten sadece Herat eyaletinin eski valisi İsmail Han yerini korurken diğer üyeler tamamen yeni isimlerden meydana geliyor. Etnik ve bölgesel dengenin eskiden olduğu gibi korunmaya çalışıldığı yeni hükümetteki en sürpriz isim Karzai’nin dışişleri bakanlığı için önerdiği, adı sanı fazla duyulmayan Rengin Dadfar Spanta. Karzai’nin dış politika danışmanlığını yapan Spanta’nın bugünkü bakan Dr. Abdullah Abdullah’ın yerini alması bekleniyor; ama bunun o kadar kolay olmayacağı, belki de Kanuni’nin çabaları sonucu Spanta’nın adaylığının reddedileceği de söyleniyor. Dr. Abdullah’ın kendisi de açıkça söylemese bile hem bakanlıktan oluşundan ve hem de Spanta’nın adaylığından hiç memnun değil; Karzai’nin kendisini bakanlıktan niye aldığını hâlâ anlayamadığını söylüyor. Dr. Abdullah, Taliban’ın 2001 yılı sonlarında devrilmesinden bu yana Afgan hükümetinde yer alan güçlü ve nüfuzlu ‘Tacik Üçlüsü’nün son adamı sayılır. İçişleri Bakanı Yunus Kanuni ve Savunma Bakanı Mareşal Muhammed Fehim ile birlikte Afgan hükümetindeki en güçlü bakanlıkları ellerinde bulunduruyor, ülkenin kaderine hükmediyorlardı.

Bugün ne Yunus Kanuni içişleri bakanı, ne de Muhammed Fehim savunma bakanı; çünkü Karzai bu ikisini geçen yıl hükümet dışı bırakmayı başarırken şimdi de anlaşılan ‘Tacik Üçlüsü’nün son adamı Dr. Abdullah’ı devre dışı bırakarak hükümetteki Tacik nüfuzunu azaltmaya çalışıyor. Bunu daha da netleştirirsek, Dr. Abdullah ve diğerleri Taliban’ı ABD ile birlikte deviren Kuzey İttifakı’nın Şûra-i Nazar blokunun üyeleriydi ve her biri bu şûranın üç ana eğilimini temsil ediyorlardı. Sonuçta Dr. Abdullah’ın muhtemel hükümet dışı bırakılmasıyla bu şûranın nüfuz ve gücü de sıfırlanmış olacak bana göre.

Jirga’da halen devam etmekte olan onay süreci sonunda nasıl bir sonuç ortaya çıkacak söylemesi zor; ama herhalde Afgan siyasetindeki başkanlık ve hükümet arasında bugüne kadar başkanlık lehine olan dengenin değişeceğini, Jirga’nın Afgan siyasetinde bundan sonra daha etkin bir rol kazanacağını, kısacası yeni bir dengenin ortaya çıkacağını bugünden tahmin edebiliriz.

Zaman Gazetesi